ก่อนซื้อหรือขายทอง การสังเกตเบื้องต้นด้วยตัวเองช่วยลดความเสี่ยงได้มาก แม้วิธีเหล่านี้จะไม่แม่นยำ 100% แต่ช่วยคัดกรองสิ่งผิดปกติได้ในเบื้องต้น ก่อนนำไปให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจยืนยันอีกครั้ง
ทองรูปพรรณไทยแท้ส่วนใหญ่จะมีตราประทับเปอร์เซ็นต์ทองกำกับ เช่น "96.5" บริเวณตัวเรือนหรือหัวล็อก หากซื้อจากร้านที่น่าเชื่อถือควรได้ใบรับประกันแนบมาด้วย ถ้าไม่มีตราประทับหรือใบรับประกันเลย ควรตรวจสอบให้ละเอียดขึ้น
ทองคำแท้เป็นโลหะที่ไม่มีคุณสมบัติแม่เหล็ก หากนำแม่เหล็กเข้าใกล้แล้วทองถูกดูดติด แสดงว่ามีโลหะอื่นผสมอยู่มาก แต่วิธีนี้ใช้คัดกรองเบื้องต้นเท่านั้น เพราะทองปลอมบางชนิดก็ทำจากโลหะที่ไม่ดูดแม่เหล็กเช่นกัน
ทองแท้จะมีสีเหลืองนวลสม่ำเสมอ เนื้อแน่น น้ำหนักมากกว่าโลหะทั่วไปเมื่อเทียบขนาดเท่ากัน ผิวไม่ลอกหรือหลุดสีง่าย หากทองมีรอยด่าง สีไม่สม่ำเสมอ หรือผิวเริ่มลอกหลังใช้งานไม่นาน ควรสงสัยไว้ก่อน
"วิธีสังเกตด้วยตาเปล่าช่วยคัดกรองเบื้องต้นได้ แต่ความชัวร์ 100% ต้องพึ่งเครื่องตรวจสอบที่แม่นยำเท่านั้น"
ทองคำมีราคาตลาดอ้างอิงชัดเจนในแต่ละวัน หากเจอทองที่ขายในราคาต่ำกว่าราคาตลาดมากอย่างผิดปกติ ควรตั้งข้อสงสัยไว้ก่อน เพราะของแท้ราคาย่อมใกล้เคียงราคาตลาดเสมอ ไม่มีร้านไหนขายต่ำกว่าทุนแบบขาดทุนเปล่า ๆ
วิธีที่แม่นยำและปลอดภัยที่สุดคือให้ร้านที่มีเครื่องตรวจสอบเนื้อทองด้วยระบบ X-Ray Fluorescence ตรวจให้ เครื่องนี้วิเคราะห์ส่วนผสมโลหะได้ละเอียดโดยไม่ทำลายชิ้นงาน และเห็นผลเปอร์เซ็นต์ทองได้ทันทีต่อหน้า
สรุป: วิธีสังเกตเบื้องต้นด้วยตัวเองช่วยคัดกรองความเสี่ยงได้ระดับหนึ่ง แต่หากต้องการความมั่นใจ 100% แนะนำให้นำทองมาตรวจกับร้านที่มีเครื่อง X-Ray Fluorescence ที่หลอมทอง ปากน้ำ 56 เราตรวจให้ฟรีทุกครั้ง เห็นผลชัดเจนต่อหน้า โปร่งใสทั้งผู้ซื้อและผู้ขาย
